RECENT PRESS ITEMS

01 Lettering Large

02 25 jaar Stadscollectie R’dam

03 Blended

04 NRC Weekend

05 Graduation Show 2012

06 ED Awards Catalogue 2012

07 Typography

08 Celebrate 65

09 Drawing for Graphic Design

10 Women in Graphic Design

11 Typography Referenced

12 ED Awards Catalogue 2011

13 The 3D Type Book

14 Playful Type 2

15 Staging Space

16 Left, Right, Up, Down

17 Typography 31

18 DPI Magazine

19 Brno Biennale

20 étapes:181

21 Print

22 ED Awards Catalogue 2010

23 ZEFIR7

24 Typography 30

25 Adbusters

26 IdN

27 Metropolis M

28 Graphic Design, Referenced

29 étapes:171

30 items

31 Atlas of Graphic Designers

32 Design

33 Women Of Design

34 icons of graphic design

35 Brno Biennale Catalog

36 Eye: Beyond the canon

37 AREA 2

38 European Design Awards 2007

39 Super HD: Holland Design

40 Tactile

41 Handjob

42 Typography 28

43 Le Monde: Design & Typo le Blog

44 Contemporary Graphic Design

45 Designprijs Rotterdam

46 Page Magazine 05.07

47 Hollands Diep

48 aiga.org

49 Experimenta

50 Exploring Typography

51 I.D.

52 maxbruinsma.nl

53 Int. Yearbook Com. Design 05-06

54 Typography 26

55 items

56 Visual Communication

57 2+3D

58 Typography 25

59 21st Brno Biennale Catalog

60 Page Magazine 06.04

61 designNET

62 Typography 24

63 Art Directors Annual 82

64 Dutch Type

< - - - PREV - - - - - -

- - - - - - NEXT - - - >


items

2009, #2 (p.72-79)

Ornament als Functie | Portfolio

Catelijne van Middelkoop en Ryan Pescatore Frisk zijn decorationalisten pur sang. In hun werk is ornament geen oppervlakkige versiering, maar deel van de boodschap. Voor de presentatie van hun zwierig ornamentele font ‘Brunn’ (2004) maakte Strange Attractors een provocerend specimen met een tekst van Jan Tschichold: “Het gebruik van ornament in welke stijl of hoedanigheid dan ook ontspruit uit een kinderlijk naïeve houding”. Tschichold is een van de aartsvaders van de strakke zakelijke typografie, de Internationale Stijl die sinds de jaren ’30 van de vorige eeuw dominant is geweest in de grafische vormgeving, en waarvan de invloed nog steeds over de hele wereld gevoeld wordt. Strange Attractors pleit ervoor om niet zoals gebruikelijk, vooral in zich ontwikkelende designculturen, die generic globalist style te kopiëren, maar – desnoods kinderlijk naïef – te kijken naar wat er lokaal aan typografische tradities en gebruiken voorhanden is. Dat leidt in hun eigen werk tot vaak uitbundige configuraties van in elkaar kringelende woorden, die hun herkomst uit reclametypografie, garageletters en marginaal drukwerk niet verloochenen. Als ze al gebruik maken van een icoon van die global style, zoals de Times New Roman, doen ze dat als licht ironische verwijzing naar het vernacular van designers zelf; de essays die ze voor het Designplatform Rotterdam maakten, zijn geheel uit de Times gezet.

Chaostheorie

De naam Strange Attractors komt van een term uit de chaostheorie, die de wetmatigheid beschrijft achter ogenschijnlijk totaal willekeurige dynamische processen. Het vreemde eraan is dat die wetmatigheid tot onvoorspelbare uitkomsten leidt en eindeloos variërende figuren oplevert, zoals fractals. Bij Catelijne van Middelkoop en Ryan Pescatore Frisk is het strangegen duidelijk gelegen in de typografie. Al tijdens hun vervolgopleiding aan de Cranbrook Academie in de Verenigde Staten, waar ze elkaar ontmoetten, toonden ze hun interesse in traditionele typografie, kalligrafie en typografische technieken, die ze vertaalden naar ambachtelijke media als handschrift en gravure. Maar altijd zit de computer er tussen. Hun serie ornamentele initialen, ‘Once Upon’ (2005), grijpt terug op een oud ambachtelijk gebruik dat stamt uit middeleeuwse verluchte handschriften, maar is uiteindelijk, via linoleumsnedes die met de hand werden nagetekend en vervolgens gedigitaliseerd tot een computerfont ontwikkeld. De tekst van het presentatiespecimen is even vrolijk provocerend als die van Brunn: “Did the Quick Ornate Fox get lost in Functionalism?” Enige kennis van de oude Duitse Fraktur (het ‘Gotisch’) komt hier wel van pas, want dat is de bron van dit font.

Culturele expressie

Net als in de oude handschriften zijn ook deze beginkapitalen bedoeld om tekstpassages hiërarchie te geven en met enig decorum te beginnen. Maar ze fungeren ook als cultureel commentaar, gericht tegen de modernistische wetten van transparantie, neutraliteit en eenvoud van vorm. Van Middelkoop en Pescatore Frisk stellen daar hun idee van ambachtelijke ornamentiek als culturele expressie tegenover. Zo gebruiken ze de computer ook; niet alleen als technisch middel om alle andere media in samen te brengen, maar vooral als ambachtelijk gereedschap. In hun handen wordt het digitale weer materiaal. Een monumentaal voorbeeld daarvan was hun installatie in Museum Boijmans van Beuningen in 2007. Met elektrische figuurzagen, verf en LEDs ciseleerden ze daar een bijna drie meter hoge en 17 meter lange wand uit honingraatkarton met de uitdagende titel ‘Big Type Says More’. Met zijn typografische verwijzingen naar Amerikaanse, Europese en Arabische scripten was het ook een commentaar op het multiculturele ‘Welcome Center’ dat Rotterdam soms wil zijn, maar vaak niet is. Typografische animaties Strange Attractors werkt vanuit Rotterdam en New York voor opdrachtgevers uit de hele wereld, die één overeenkomst hebben: ze geven de beide ontwerpers alle ruimte om hun soms vrij ingewikkelde experimenten uit te voeren. Dat leidt tot een zeer grote verscheidenheid aan uitingen: affiches, beletteringen in druk en op diverse andere oppervlakken, in twee en drie dimensies, drukwerk voor CD-hoezen, tijdschriften en boeken, en typografie en animaties voor websites. De voor Strange Attractors typische combinatie van (historische) vakkennis, cultureel commentaar, vormexperiment en ironische humor komt goed tot zijn recht in typografische animaties als ‘Little Yellow Writing Hood’, gemaakt voor FontShop. Hierin vertellen de ontwerpers het verhaal van ‘geelkapje’ die naar haar grootmoeder wordt gestuurd met een pen, inkt en een nieuw pythonscript. Bij oma aangekomen ontdekt ze dat die wel heel grote pixels heeft, waarop ze (door de wolf natuurlijk) wordt verslonden. Het hilarisch geschreven verhaaltje, vol typografische termen en verwijzingen, wordt geanimeerd met gebruikmaking van zo’n 300 fonts van FontShop’s experimentele afdeling FontFont. Als je het filmpje zo nu en dan stil zet, is het best te lezen, maar ook zonder dat is het een feest voor het oog. “Leesbaarheid is belangrijk, maar contextafhankelijk”, zegt Strange Attractors,“je moet lezers niet kwaad maken, maar ze een beetje uitdagen mag toch wel.”

(Max Bruinsma)

Links

Strange Attractors Portfolio

Max Bruinsma