items

Overeducated hoeft niet slecht te zijn

Aanstormend ontmoet arrivée: Mieke Gerritzen (42) en Catelijne van Middelkoop (29). Nadat ze afstudeerde aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag vertrok Catelijne van Middelkoop naar de Cranbrook Academy of Art in Bloomfield Hills bij Detroit, Michigan. Daar ging ze samenwerken met klasgenoot Ryan Pescatore Frisk als Strange Attractors (Design). Na hun Masters 2D Design werkten ze een jaar in Pontiac, Michigan en in Stockholm. Nu is ze een jaar terug in Nederland. Mieke Gerritzen geeft welliswaar regelmatig lezingen in de VS maar is meer honkvast. Als multimedia ontwerper is ze hoofd van de afdeling ontwerpen aan het Sandberg Instituut, de tweede fase opleiding van de Rietveld Academie, waar ze ook werd opgeleid.

Catelijne van Middelkoop: “Ik wilde weg uit Nederland en er lag nog een ongebruikte VSB-beurs op de academie. Rick Vermeulen en Jan Willem Stas, mijn docent en coördinator bij Type&Media attendeerden mij op Cranbrook en CalArts. Met YAl, Pratt, Cooper Union en RISD zijn dat de belangrijkste Amerikaanse designopleidingen. In Den Haag werkten alle studenten thuis. In Cranbrook leefden de studenten praktisch in de studio. Het was heel intensief en de competitie was groot. Zo lang je maar klaar was voor de wekelijkse ‘crit’, kritiek maakte het niet zoveel uit wat je deed. Cranbrook was één van de beste keuzes die ik ooit gemaakt heb.”

Mieke Gerritzen: “In Amerika is het moeilijk een eigen stijl te ontwikkelen. De methode van ontwerpen is gebaseerd op wat beroemde ontwerpers doen.”

Catelijne van Middelkoop: “Daarom wilde ik juist graag weg. Besef je niet hoe groot de internationale invloed van de Nedrelandse design-supersterren is?”

Mieke Gerritzen: “O ja, nou en of. Ik zit in een commissie van het Fonds Beeldende Kunsten subsidies te beoordelen en zie daar ‘mijn spullen’ geregeld voorbij komen. Door internet is het trouwens een wereldwijd probleem om je als ontwerper niet te laten beïnvloeden.”

Catelijne van Middelkoop: “Ik ben afgewezen voor mijn subsidie-aanvraag, met een standaardbriefje.”

Mieke Gerritzen: “Waarschijnlijk vond de commissie je werk te Amerikaans.”

Catelijne van Middelkoop: “Grappig, in Amerika zien ze juist dat ik uit Europa kom. En ons werk als Strange Attractors is nu zelfs opgenomen in de internationale tentoonstelling ‘The Foreign Affairs of Dutch Design’.“

Chris Reinewald (items): “Ben je op een zeker moment niet helemaal afgestudeerd en moet je dan juist niet weer dingen gaan afleren?”

Catelijne van Middelkoop: “Ryan en ik zijn inderdaad tamelijk 'overeducated'. Maar dat hoeft niet slecht te zijn. Ik heb ook nog twee jaar kunstgeschiedenis gestudeerd in Amsterdam. Ryan doet nu tweede fase Type en Media in Den Haag. Omdat we als team werken voelen we elkaar goed aan, versterken we elkaar en zijn we tegelijk ook elkaars grootste kritikasters.”

“Buiten Nederland wordt een Mastersdegree veel hoger aangeslagen. Daarna doet men dan ook nog vaak een PHD, waarmee je je verder onderscheidt in het geval dat je geen superster als David Carson bent.”

Mieke Gerritzen: “Als je een gezonde kop op je lijf hebt, kristalliseert je stijl zich vanzelf uit. Maar het blijft moeilijk in te schatten. Sommigen pikken er niks van op. Hier op de tweede fase krijg je buitenlandse studenten die al ergens werkten, komen studeren en daarna gewoon weer naar hun oude betrekking gaan. Maar om te leren photoshoppen of esthetiek gaat het ook niet. Voor drukwerk hoef je geen opleiding te volgen. Wij willen studenten vooral een designmentaliteit bijbrengen.”

Chris Reinewald: “Maar commercieel word je daar niet veel wijzer van.”

Mieke Gerritzen: “Vanuit het niks als ontwerper een bureau beginnen, visitekaartjes ontwerpen en laten drukken en op acquisitie gaan; dat klinkt mooi maar zo gaat het niet. Wel om vanuit netwerken opdrachten te krijgen van je vrienden. Niet alleen in de culturele sector maar ook uit het bedrijfsleven.”

Catelijne van Middelkoop: “In de VS werk je na school vaak bij mensen die eerder afstudeerden aan jouw opleiding. Zo kregen wij ook opdrachten en kwamen we in Stockholm bij Laurie Haycock Makela te werken.”

“Waarom ik uit de VS wegging? Mijn verblijfsvergunning lieo af. Verder biedt Nederland aan jonge ontwerpers meer fasciliteiten. Ja, subsidies. Amerikanen steken zich in enorme studieschulden, waardoor ze daarna 15 jaar keihard moeten werken om die af te betalen.”

Chris Reinewald: “In het buitenland vindt men het vaak incestueus als een opleiding oud-studenten als leraren inhuurt.”

Mieke Gerritzen: “Helemaal mee eens. Zeker als jezelf nog niets hebt neergezet. In mijn geval ben ik pas tien jaar na school op de avondopleiding gaan lesgeven. Ik deed eerder grafische school en ben op de Rietveld na een tijdje alweer opgehouden met grafisch ontwerpen en audiovisueel gaan doen. Met andere studenten die ook ergens anders niet inpasten. Afgestudeerd met grote abstracte schilderijen, die ik na mijn eindexamen naar de kunstuitlenen bracht. Ondertussen doorgeschilderd tot mijn zolder vol stond. Ik verdiende wat als ontwerpster van een theatertijdschrift. Maar de MevissenvanDeurzens kende ik niet. Via theatervrienden kwam ik al vrij snel in de nieuwe media terecht. Dat vond ik spannend. Met de Digitale Stad, XS4ALL, De Waag en de VRPRO begon het te lopen. Maar ik heb niet het gevoel dat ik er ben. Aan de stationcall van Nederland 3 heb ik erg goed verdiend en had ik een studio kunnen beginnen. Maar daar heb ik dan weer geen zin in. Klinkt elitair, maar ik wilde niet zo graag opdrachten krijgen. Dan ga je weer dezelfde boekomslagen maken omdat iedereen je daarom vraagt en word je een productiehuis.”

“Nou, hoe leuk is dat? Met zoveel mensen die in mijn stijl werken hoef ik dat trouwens niet meer te doen. Daarentegen geniet ik van projecten als de Big Visual Power Show waar ik helaas ook de subsidies voor aanvraag maar ik wil nu meer het bedrijfsleven erbij betrekken. Dat ik mijn creativiteit verlies, nee daar ben ik niet zo bang voor.”

Catelijne van Middelkoop: “Ja, ik herken mijzelf wel in je houding.”

Mieke Gerritzen: “Wat ik Catelijne nog zou willen vragen of meegeven? Hou op met alleen dat grafisch ontwerpen!”

Catelijne van Middelkoop: [...]

Mieke Gerritzen: “Nou ja, je bent gelukkig ook met andere media bezig.”

(Chris Reinewald)